Veelgestelde vragen over de erkenning als mantelzorger

1. Neem contact op met je LM-kantoor. Een medewerker zal jou het formulier verklaring op erewoord bezorgen.
2. Zowel jijzelf als de zorgbehoevende persoon moeten de verklaring ondertekenen.
3. Bezorg de ondertekende verklaring aan je LM-kantoor.
4. LM gaat na of je voldoet aan de voorwaarden.
5. Indien je voldoet aan de voorwaarden, bezorgt LM je het mantelzorgstatuut en/of het attest om mantelzorgverlof aan te vragen.

Sinds 1 september 2020 kan iedereen die als mantelzorger erkend wil worden, een aanvraag indienen via de sociale dienst van zijn of haar ziekenfonds. Daar ontvang je een standaardformulier  van de verklaring op eer.

De verklaring wordt ingevuld door zowel de mantelzorger als de zorgbehoevende persoon en vervolgens terugbezorgd aan het ziekenfonds van de mantelzorger.

Zijn alle voorwaarden vervuld? Dan bezorgt het ziekenfonds de mantelzorger een erkenningsattest als mantelzorger.

Voor een algemene erkenning als mantelzorger moet je aan de volgende voorwaarden voldoen: 

1. Je dient een verklaring op eer in bij je ziekenfonds
2. Je verblijft permanent in België
3. Je bent ingeschreven in het Rijksregister
4. Je zorgt voor iemand die door een hoge leeftijd, een gezondheidsprobleem of een handicap kwetsbaar of zorgafhankelijk is
5. Je verleent de zorg onbezoldigd en buiten een professionele context
6. Je krijgt ondersteuning van minstens één professionele zorgverlener
7. Je houdt rekening met het levensproject en de wensen van de zorgbehoevende persoon
8. Je hebt een vertrouwensband of een affectieve of geografische nabijheid met de zorgbehoevende persoon 

De ondersteuning van een profesionele zorgverlener kan bepert zijn. Ook een huisarts die de zorgsituatie opvolgt, volstaat. 

De zorgbehoevende persoon (of zijn of haar wettelijke vertegenwoordiger) ondertekent de verklaring eveneens. Dat is een goed moment om samen in gesprek te gaan over de zorgsituatie. 

Beslist de zorghoevende persoon om de verklaring niet te ondertekenen? Dan kan de erkenningsprocedure niet worden afgerond. 

Dat betekent ook dat niet alleen familieleden, maar bijvoorbeeld ook buren of vrienden als mantelzorger erkend kunnen worden. 

Wil je gebruikmaken van het "specifieke" mantelzorgverlof? Dan moet je aan bijkomende voorwaarden voldoen. Meer informatie vind je op: Mantelzorgverlof: voorwaarden en uitkering | Liberale Mutualiteit

• Je woont in België en bent ingeschreven in het bevolkings- of vreemdelingenregister
• Je biedt bijstand of hulp aan een zorgbehoevende persoon. Dit wil zeggen dat je minstens één van volgende taken uitvoert:
  • de zorgbehoevende persoon eten en drinken geven of hem/haar hierbij helpen
  • de zorgbehoevende persoon wassen en aankleden of hem/haar hierbij helpen
  • boodschappen doen voor de zorgbehoevende persoon
  • ’s nachts of overdag instaan voor het toezicht
  • instaan voor de administratie van de zorgbehoevende persoon: bankverrichtingen uitvoeren, facturen klasseren, belastingaangifte invullen,...
  • de zorgbehoevende persoon medicatie toedienen of toezien op de juiste inname van de medicatie
  • het toedienen van verpleegkundige handelingen, als je beschikt over een attest dat je dit als mantelzorger mag doen
  • de zorgbehoevende persoon helpen bij verplaatsingen in huis of daarbuiten, bijvoorbeeld instaan voor het vervoer naar de huisarts of het ziekenhuis,...
  • het bieden van begeleiding en psychologische ondersteuning aan de zorgbehoevende persoon, bijvoorbeeld een luisterend oor bieden en advies geven
• Je voert de zorgtaken gratis en in samenwerking met minstens één professionele zorgverlener uit. Dit laatste betekent dat er bijvoorbeeld ook een thuisverpleegkundige of poetshulp bij de zorgbehoevende persoon komt en dat jullie samen instaan voor de zorg of hulp of dat de huisarts van de zorgbehoevende persoon weet dat jij zijn/haar mantelzorger bent en dat jullie de zorg bespreken
• Je biedt hulp of zorg die in overeenstemming is met de levens- en zorgdoelen van de zorgbehoevende persoon
• De zorgbehoevende persoon moet thuis verblijven

Voorbeeld 
Georges en Yvette (gepensioneerd) zijn mantelzorgers van hun zoon Patrick, die een zware handicap heeft. Patrick woont zelfstandig in een nabijgelegen dorp maar is voor vele zaken afhankelijk van de hulp van zijn ouders. Yvette bereidt zijn maaltijden en Georges brengt deze met de wagen. Tijdens een nieuwe COVID-19-quarantaine kan Georges met een erkenning op zak aantonen dat zijn verplaatsing noodzakelijk is als mantelzorger van Patrick.

• Hij/zij moet zijn hoofdverblijfplaats in België hebben
• Hij/zij heeft zorg nodig wegens een hoge leeftijd, gezondheidstoestand of handicap en bevindt zich in een afhankelijkheidssituatie
• Hij/zij moet thuis verblijven. Van deze voorwaarde mag afgeweken worden wanneer hij/zij minder dan 90 opeenvolgende dagen verblijft in een residentiële instelling, zoals een ziekenhuis of centrum voor kortverblijf. De zorgbehoevende persoon mag dus niet permanent verblijven in een woonzorgcentrum (rusthuis)

Voorbeeld 1
Bart (56) werkt als werknemer. ’s Avonds en in het weekend zorgt hij voor zijn moeder die na een hersenbloeding een zware motorische handicap heeft opgelopen. Ze ontvangt het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden. Hij kookt, poetst en doet haar administratie. Bart komt in aanmerking voor het mantelzorgstatuut en voor het mantelzorgverlof.

Voorbeeld 2
Miraç (werknemer) reist elk jaar meerdere malen naar Turkije om daar zorgtaken op te nemen voor zijn zwaar zieke vader Ömer. Miraç komt niet in aanmerking voor het mantelzorgstatuut omdat Ömer niet in België woont.

Als werknemer kan je mantelzorgverlof opnemen wanneer je erkend bent als mantelzorger. Het mantelzorgverlof laat toe om je arbeidsovereenkomst volledig of gedeeltelijk te schorsen. Voor aanvragen die vanaf 1 juli 2026 worden ingediend, gelden de volgende regels:

• Volledige schorsing van de arbeidsovereenkomst
  • Voltijdse en deeltijdse werknemers kunnen hun arbeidsovereenkomst volledig schorsen gedurende maximaal 6 maanden per zorgbehoevende persoon.
  • Met akkoord van de werkgever kan deze periode in weken worden opgesplitst.
• Halftijdse vermindering van de arbeidsprestaties
  • Voltijdse werknemers kunnen hun arbeidsprestaties verminderen tot een halftijdse betrekking gedurende maximaal 12 maanden per zorgbehoevende persoon.
  • Met akkoord van de werkgever kan deze periode in maanden worden opgesplitst.
• 1/5de vermindering van de arbeidsprestaties
  • Voltijdse werknemers kunnen hun arbeidsprestaties met 1/5de verminderen gedurende maximaal 30 maanden over hun volledige beroepsloopbaan, per zorgbehoevende persoon.

Ja. Eenzelfde persoon kan zich laten erkennen als mantelzorger van meerdere zorgbehoevende personen en een zorgbehoevende persoon kan meerdere erkende mantelzorgers hebben.

De aanvraag wordt ingediend bij het ziekenfonds van de mantelzorger. Indien jij op basis van de verklaring op erewoord voldoet aan de voorwaarden, bezorgt jouw ziekenfonds jou het attest van mantelzorger.

In dat geval mag de wettelijke vertegenwoordiger van de zorgbehoevende persoon in zijn/haar plaats de verklaring op erewoord ondertekenen. De wettelijke vertegenwoordiger kan bijvoorbeeld een bewindvoerder zijn of iemand die door de zorgbehoevende persoon vooraf schriftelijk werd aangeduid als vertegenwoordiger. Voor zorgbehoevende kinderen zijn de ouders de wettelijke vertegenwoordigers. 

53 procent van de Vlaamse gemeenten geeft een premie aan de mantelzorger als blijk van waardering. Neem contact op met je gemeente voor meer info.

Neen, de persoon voor wie je zorgt, kan al zijn/haar premies/tegemoetkomingen behouden. De erkenning van jou als mantelzorger heeft geen (financiële) gevolgen voor de persoon voor wie je zorgt.

• wanneer niet meer voldaan wordt aan de erkenningsvoorwaarden;
• wanneer de geholpen persoon langer dan 90 opeenvolgende dagen voltijds wordt opgenomen in een residentiële voorziening. Bij een deeltijds verblijf in een residentiële voorziening blijft de erkenning behouden, op voorwaarde dat de zorgbehoevende persoon minstens één dag per week of minstens 30 dagen per jaar niet in de voorziening verblijft;
• wanneer de mantelzorger of de zorgbehoevende persoon overlijdt.

• Combineer je je job met mantelzorgtaken en word je arbeidsongeschikt? Vraag dan zeker de toelating aan de adviserend arts van je ziekenfonds om je mantelzorgtaken te kunnen voortzetten tijdens je ziekteperiode. Zonder toelating loop je het risico je ziekte-uitkering te verliezen
• Hetzelfde geldt als je mantelzorger wordt tijdens een periode van arbeidsongeschiktheid. Neem contact op met de medische dienst van je LM-kantoor